Gdy współwłaściciel zaginął, wyjechał lata temu albo po prostu nie da się go znaleźć, nieruchomość wydaje się zablokowana: nie można jej sprzedać w całości, wyremontować ani podzielić. W praktyce są trzy wyjścia: ustanowienie kuratora dla nieobecnego, sądowe zniesienie współwłasności z udziałem kuratora albo sprzedaż własnego udziału – która nie wymaga zgody nikogo.
Kurator dla osoby nieobecnej
Jeżeli współwłaściciel nie może prowadzić swoich spraw, bo jest nieobecny, a nie ustanowił pełnomocnika, sąd opiekuńczy (wydział rodzinny sądu rejonowego) ustanawia dla niego kuratora (art. 184 KRO). Wniosek może złożyć każdy, kto ma w tym interes – np. drugi współwłaściciel. Kuratorem bywa adwokat, radca prawny albo członek rodziny.
Kurator może reprezentować nieobecnego w sprawach o zarząd nieruchomością, w sprawie o zniesienie współwłasności, a za zgodą sądu – także przy sprzedaży. Sam ustanowienie kuratora zajmuje zwykle kilka tygodni do kilku miesięcy.
Jeśli współwłaściciel nie żyje albo nie wiadomo, kto po nim dziedziczy, problem dotyczy spadkobierców – zobacz nieznani spadkobiercy – co robić.
Zarząd nieruchomością bez nieobecnego współwłaściciela
Do czynności zwykłego zarządu (bieżące naprawy, opłaty) wystarczy zgoda większości udziałów. Na czynności przekraczające zwykły zarząd – np. sprzedaż całości, duży remont, obciążenie hipoteką – potrzebna jest zgoda wszystkich; jeśli jej brak, współwłaściciele mający co najmniej połowę udziałów mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd (art. 199 KC). Sąd może też wyznaczyć zarządcę (art. 203 KC).
Zniesienie współwłasności z udziałem kuratora
Każdy współwłaściciel może w każdej chwili żądać zniesienia współwłasności (art. 210 KC). Gdy jeden z nich jest nieobecny, sąd ustanawia dla niego kuratora do tej sprawy, a postępowanie toczy się dalej. Sąd może podzielić nieruchomość, przyznać ją jednemu ze współwłaścicieli ze spłatą albo zarządzić sprzedaż i podział pieniędzy. Spłata dla nieobecnego trafia do depozytu sądowego. Opłata od wniosku to 1 000 zł (300 zł przy zgodnym projekcie podziału), a całość często trwa ponad rok.
Najszybsze wyjście: sprzedaż swojego udziału
Swój udział możesz sprzedać bez zgody współwłaściciela i bez jego obecności (art. 198 KC). Nabywca udziału przejmuje problem – w tym kontakt z kuratorem i sprawę o zniesienie współwłasności. GRB Nieruchomości kupuje udziały, w których drugi współwłaściciel jest nieznany z miejsca pobytu albo przebywa za granicą. Cenę liczymy z cen transakcyjnych, odejmując realny koszt i czas wyjścia ze współwłasności. Zobacz skup udziałów w nieruchomości.
Najczęstsze pytania
Czy mogę sprzedać całą nieruchomość bez zaginionego współwłaściciela?
Nie. Całość sprzeda się tylko z jego udziałem – przez kuratora za zgodą sądu – albo w ramach sądowego zniesienia współwłasności.
Czy zaginionego współwłaściciela można uznać za zmarłego?
Tak, po upływie terminów z art. 29 KC (co do zasady 10 lat od końca roku, w którym według wiadomości jeszcze żył). Wtedy otwiera się spadek po nim.
Czy współwłaściciel za granicą to „nieobecny”?
Jeśli znasz jego adres, nie – sąd doręczy mu pisma za granicę. Kuratora ustanawia się, gdy miejsce pobytu jest nieznane.








