Najem okazjonalny to umowa najmu mieszkania, która daje właścicielowi najmocniejsze zabezpieczenie na wypadek, gdyby najemca nie chciał się wyprowadzić. Najemca już przy podpisaniu umowy składa u notariusza oświadczenie, że dobrowolnie opuści lokal, i wskazuje, gdzie wtedy zamieszka. Dzięki temu eksmisja trwa zwykle tygodnie, a nie lata. Poniżej wyjaśniamy, co to jest najem okazjonalny, kto może go zawrzeć, ile kosztuje notariusz, jakie dokumenty są potrzebne i na jakie haczyki uważać.
Co to jest najem okazjonalny?
Najem okazjonalny to szczególny rodzaj najmu lokalu mieszkalnego uregulowany w art. 19a–19e ustawy o ochronie praw lokatorów. Różni się od zwykłego najmu tym, że:
- zawiera się go na czas oznaczony, maksymalnie na 10 lat, w formie pisemnej pod rygorem nieważności,
- najemca składa oświadczenie w formie aktu notarialnego, w którym poddaje się egzekucji i zobowiązuje się opróżnić lokal,
- najemca wskazuje inny lokal, w którym zamieszka po zakończeniu najmu, a jego właściciel zgadza się na to na piśmie,
- przy eksmisji nie przysługuje lokal socjalny ani pomieszczenie tymczasowe, a eksmisja jest możliwa także zimą,
- nie stosuje się ograniczeń wypowiedzenia z art. 11 ustawy – o wypowiedzeniu decyduje umowa i Kodeks cywilny.
Kto może wynająć mieszkanie na najem okazjonalny?
Wynajmującym może być tylko właściciel lokalu będący osobą fizyczną, który nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali. Firmy i przedsiębiorcy wynajmujący w ramach działalności korzystają z podobnej konstrukcji – najmu instytucjonalnego. Najemcą może być każda osoba, która złoży wymagane oświadczenia i wskaże lokal, do którego może się wyprowadzić.
Najem okazjonalny, zwykły i instytucjonalny – porównanie
| Zwykły najem | Najem okazjonalny | Najem instytucjonalny | |
|---|---|---|---|
| Kto wynajmuje | każdy | osoba fizyczna bez działalności w zakresie najmu | przedsiębiorca |
| Czas trwania | oznaczony lub nieoznaczony | oznaczony, maks. 10 lat | oznaczony lub nieoznaczony |
| Akt notarialny najemcy | nie | tak – poddanie się egzekucji i zobowiązanie do opróżnienia lokalu | tak |
| Lokal socjalny przy eksmisji | sąd może przyznać | nie przysługuje | nie przysługuje |
| Eksmisja | pozew, wyrok, komornik – często miesiące lub lata | żądanie opróżnienia, klauzula wykonalności, komornik – zwykle tygodnie | jak przy najmie okazjonalnym |
Jakie dokumenty są potrzebne do umowy najmu okazjonalnego?
Do umowy dołącza się trzy załączniki (art. 19a ust. 2 ustawy):
- Oświadczenie najemcy w formie aktu notarialnego, w którym poddaje się egzekucji i zobowiązuje do opróżnienia i wydania lokalu w terminie wskazanym w żądaniu właściciela.
- Wskazanie przez najemcę innego lokalu, w którym będzie mógł zamieszkać w razie egzekucji.
- Oświadczenie właściciela tego lokalu (albo osoby, która ma do niego tytuł prawny), że zgadza się na zamieszkanie najemcy i osób z nim mieszkających.
Jeśli najemca straci możliwość zamieszkania we wskazanym lokalu, musi w ciągu 21 dni wskazać inny lokal wraz ze zgodą jego właściciela. Inaczej właściciel może wypowiedzieć umowę.
Najem okazjonalny u notariusza – ile to kosztuje?
U notariusza najemca podpisuje tylko oświadczenie o poddaniu się egzekucji – sama umowa najmu nie wymaga aktu notarialnego. Maksymalne wynagrodzenie notariusza za to oświadczenie wynosi 1/10 minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 19g ustawy), do czego dolicza się VAT i koszt wypisów. Przy minimalnym wynagrodzeniu 4 806 zł brutto górna granica to 480,60 zł netto. Koszt ponosi zwykle najemca, ale strony mogą umówić się inaczej – warto zapisać to w umowie.
Zgłoszenie najmu okazjonalnego do urzędu skarbowego
Właściciel musi zgłosić zawarcie umowy naczelnikowi urzędu skarbowego właściwego dla swojego miejsca zamieszkania w ciągu 14 dni od rozpoczęcia najmu. To najczęstszy błąd: bez zgłoszenia nie skorzystasz z szybkiej ścieżki eksmisji ani z zasad podwyżek czynszu przewidzianych dla najmu okazjonalnego – w praktyce zostajesz ze zwykłym najmem. Na żądanie najemcy właściciel pokazuje potwierdzenie zgłoszenia. Przychód z najmu rozlicza się tak samo jak przy zwykłym najmie prywatnym, ryczałtem.
Kaucja, czynsz i wypowiedzenie
- Kaucja – nie może przekroczyć sześciokrotności miesięcznego czynszu z dnia zawarcia umowy. Zwraca się ją w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu, po potrąceniu należności właściciela.
- Czynsz – podwyżki tylko na zasadach opisanych w umowie. Poza czynszem możesz pobierać opłaty niezależne od Ciebie (np. za media), chyba że umowa stanowi inaczej.
- Wypowiedzenie – w przypadkach i terminach przewidzianych w umowie. Dlatego dobrze opisz w niej przyczyny wypowiedzenia, np. zaległości w czynszu czy niszczenie lokalu.
Eksmisja przy najmie okazjonalnym – jak to działa
Gdy umowa wygaśnie albo zostanie wypowiedziana, a najemca się nie wyprowadza:
- właściciel doręcza najemcy pisemne żądanie opróżnienia lokalu z podpisem urzędowo poświadczonym, z terminem nie krótszym niż 7 dni,
- po bezskutecznym upływie terminu składa do sądu wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu najemcy – z żądaniem, dowodem doręczenia, tytułem prawnym do lokalu i potwierdzeniem zgłoszenia do urzędu skarbowego,
- z klauzulą idzie do komornika, który przeprowadza eksmisję do lokalu wskazanego w umowie.
Szczegóły, terminy i najczęstsze problemy opisujemy w artykule umowa najmu okazjonalnego a eksmisja.
Haczyki najmu okazjonalnego dla właściciela
- Brak zgłoszenia do urzędu skarbowego w 14 dni – tracisz najważniejszą zaletę, czyli szybką eksmisję.
- Brak któregokolwiek załącznika – bez aktu notarialnego najemcy umowa nie daje przywilejów najmu okazjonalnego.
- Fikcyjny lokal zastępczy – gdy najemca nie może zamieszkać we wskazanym lokalu, eksmisja się komplikuje. Sprawdź, kto jest właścicielem wskazanego lokalu.
- Umowa na czas nieoznaczony – najem okazjonalny może być tylko na czas oznaczony, do 10 lat.
- Zbyt wysoka kaucja – ponad sześciokrotność czynszu jest niezgodna z ustawą.
- Brak zapisów o wypowiedzeniu – przy umowie na czas oznaczony bez takich zapisów trudno ją zakończyć przed terminem.
- Samopomoc – nawet przy najmie okazjonalnym nie wolno wymieniać zamków ani odcinać mediów. Eksmisję przeprowadza komornik.
Masz najemcę na zwykłej umowie i problem już jest?
Najem okazjonalny nie pomoże przy umowie, która już trwa – zwykłej umowy nie przekształcisz w okazjonalną bez zgody najemcy i bez kompletu dokumentów. Jeśli najemca nie płaci albo nie chce się wyprowadzić, zostają: wypowiedzenie umowy najmu (z darmowym wzorem), pozew o eksmisję i komornik – albo sprzedaż mieszkania z lokatorem. GRB Nieruchomości kupuje takie mieszkania i przejmuje całą procedurę. Mówimy otwarcie: to najszybsze wyjście, ale nie najwyższa kwota – opróżnione mieszkanie sprzedasz drożej, jeśli masz czas na procedurę. Zobacz, jak wygląda skup mieszkań z lokatorem.
Najczęstsze pytania
Czy najem okazjonalny musi być u notariusza?
Sama umowa najmu – nie, wystarczy forma pisemna. U notariusza najemca podpisuje oświadczenie o poddaniu się egzekucji i zobowiązaniu do opróżnienia lokalu.
Kto płaci za notariusza przy najmie okazjonalnym?
Zwykle najemca, ale strony mogą ustalić inaczej. Wynagrodzenie notariusza za oświadczenie nie może przekroczyć 1/10 minimalnego wynagrodzenia (plus VAT i wypisy).
Na jak długo można zawrzeć najem okazjonalny?
Na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat. Po upływie okresu można zawrzeć nową umowę.
Czy przy najmie okazjonalnym przysługuje lokal socjalny?
Nie. Najemca nie ma prawa do lokalu socjalnego ani pomieszczenia tymczasowego, a eksmisja jest możliwa także w okresie od 1 listopada do 31 marca.
Co, jeśli nie zgłoszę najmu okazjonalnego do urzędu skarbowego?
Nie skorzystasz z uproszczonej eksmisji i zasad podwyżek czynszu dla najmu okazjonalnego – w praktyce umowa działa jak zwykły najem.
Czy firma może zawrzeć najem okazjonalny?
Nie. Przedsiębiorca wynajmujący lokale w ramach działalności może zawrzeć najem instytucjonalny.




