Testament znaleziony po latach – nawet po sprawie spadkowej – może zmienić to, kto dziedziczy. Trzeba go złożyć w sądzie albo u notariusza do otwarcia i ogłoszenia, a następnie złożyć wniosek o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Uczestnik wcześniejszej sprawy ma na to rok od dnia, w którym mógł powołać się na testament. Nabywca, który kupił nieruchomość od „dotychczasowych” spadkobierców w dobrej wierze, jest chroniony.
Co zrobić z odnalezionym testamentem
- Nie niszcz i nie zatajaj – zniszczenie lub ukrycie testamentu to podstawa do uznania za niegodnego dziedziczenia (art. 928 KC), a może być też przestępstwem.
- Złóż testament w sądzie spadku albo u notariusza – kto ma testament, ma obowiązek go złożyć (art. 646 KPC).
- Otwarcie i ogłoszenie – sąd lub notariusz sporządza protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu.
Testament po stwierdzeniu nabycia spadku
Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku można zmienić, jeżeli spadkobiercą jest inna osoba niż wskazana (art. 679 KPC). Wniosek o zmianę złoży każdy zainteresowany. Uczestnik wcześniejszego postępowania może jednak oprzeć wniosek na podstawie dziedziczenia, która nie była rozpoznawana, tylko jeśli nie mógł jej wcześniej powołać – i w ciągu roku od dnia, w którym uzyskał taką możliwość (np. od znalezienia testamentu).
Testament po akcie poświadczenia dziedziczenia (APD)
Akt poświadczenia dziedziczenia sporządza notariusz tylko wtedy, gdy nie ma sporu i nie ma innych testamentów. Jeżeli później pojawi się testament, sąd w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku może wydać postanowienie odmienne od APD – a zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia zostaje wtedy uchylony.
Co z nieruchomością, którą już sprzedano?
Jeżeli osoba z postanowieniem lub APD sprzedała nieruchomość ze spadku, a potem okazało się, że nie była spadkobiercą, nabywca w dobrej wierze zachowuje nieruchomość (art. 1028 KC; chroni go też rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Prawdziwy spadkobierca może dochodzić od „spadkobiercy pozornego” zwrotu tego, co uzyskał ze sprzedaży.
Co, jeśli spadek nadal jest wspólny
Gdy nieruchomość nie została sprzedana, nowy testament zmienia udziały. Często prowadzi to do konfliktu w rodzinie, dalszego działu spadku i lat sporów. Jeśli po zmianie masz udział w mieszkaniu albo domu i nie chcesz brać udziału w sporze, możesz go sprzedać. GRB Nieruchomości kupuje udziały w spadkach, także sporne. Zobacz skup udziałów w spadku i niezgoda przy dziale spadku.
Kiedy odnaleziony testament może okazać się nieważny
- testament własnoręczny napisany na komputerze albo tylko podpisany ręcznie – nie spełnia wymogów formy,
- testament sporządzony w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji, pod wpływem błędu lub groźby (art. 945 KC) – powołać się na to można w terminie 3 lat od dowiedzenia się o przyczynie, ale nie później niż 10 lat od otwarcia spadku,
- testament odwołany późniejszym testamentem albo zniszczony przez spadkodawcę z zamiarem odwołania.
Dlatego po znalezieniu testamentu warto ustalić, czy nie istnieje testament późniejszy – sprawdzić Notarialny Rejestr Testamentów (NORT) przez notariusza.
Gdy nowy testament zmienia udziały w nieruchomości
Najtrudniejsze sytuacje to te, gdy rodzina od lat mieszka w domu „po rodzicach”, a nowy testament wskazuje innego spadkobiercę. Dotychczasowi mieszkańcy stają się wtedy współwłaścicielami albo osobami bez tytułu prawnego. Rozliczenia nakładów, wynagrodzenia za korzystanie i podatków potrafią trwać latami – i to jest moment, w którym wiele osób decyduje się sprzedać swoją część.
Najczęstsze pytania
Czy testament ma „termin ważności”?
Nie. Testament nie przedawnia się – nawet odnaleziony po wielu latach może zostać ogłoszony.
Czy testament napisany odręcznie jest ważny?
Tak, jeśli w całości napisano go pismem ręcznym, podpisano i opatrzono datą (art. 949 KC; brak daty nie zawsze powoduje nieważność).
Czy osoba pominięta w nowym testamencie dostanie zachowek?
Najbliżsi (zstępni, małżonek, rodzice) mogą mieć prawo do zachowku, jeśli spełniają warunki z art. 991 KC.








